COLD BREW VÀ ICED COFFEE KHÁC GÌ NHAU? SO SÁNH ĐỂ CHỌN ĐÚNG LOẠI CÀ PHÊ PHÙ HỢP

Cold Brew và Iced Coffee đều là những lựa chọn cà phê mát lạnh được yêu thích, đặc biệt trong những ngày nắng nóng. Nhìn bề ngoài, cả hai đều là cà phê uống với đá, màu sắc tương đồng và thường xuất hiện cạnh nhau trên menu quán cà phê.

Tuy nhiên, Cold Brew không đơn giản chỉ là “cà phê pha xong rồi cho đá”, và Iced Coffee cũng không thể xem là phiên bản thay thế hoàn toàn của Cold Brew. Cùng 90S Coffee phân biệt 2 loại đồ uống này nhé.

Cold Brew và Iced Coffee là gì?

Khi nhiệt độ ngoài trời vượt quá 35⁰C, không gì bằng một ly cà phê lạnh giải khát. Nhưng bạn có bao giờ tự hỏi: cold brew và iced coffee khác gì nhau? Câu trả lời ngắn gọn: cold brew là cà phê ủ lạnh, ngâm trong nước lạnh 12 – 24 giờ; iced coffee là cà phê đá, pha nóng rồi rót qua đá.

Cold brew (cà phê ủ lạnh, cold brew coffee) là phương pháp pha chế không qua nhiệt, ngâm cà phê xay thô trong nước lạnh hoặc nhiệt độ phòng từ 12-24 giờ. Kết quả là một loại concentrate có vị mịn, ngọt tự nhiên, ít axit và đắng.

Iced coffee (cà phê đá, Japanese iced coffee, pour over đá) là cà phê được pha bằng nước nóng theo phương pháp truyền thống (pour over, espresso, phin) rồi rót trực tiếp lên đá viên. Hương vị giữ nguyên đặc tính của cà phê nóng: sáng, axit rõ, hương trái cây và hoa.

Cả hai đều là đồ uống lạnh nhưng phương pháp hoàn toàn khác nhau, dẫn đến khác biệt lớn về hương vị, độ axit, caffeine và trải nghiệm thưởng thức.

Lịch sử nguồn gốc

Trước khi cold brew “khuynh đảo” thế giới cà phê hiện đại, iced coffee đã xuất hiện từ những năm 1840 do binh sĩ Pháp tại Algeria phát minh. Họ pha cà phê nóng rồi làm lạnh bằng đá để chống chọi với khí hậu sa mạc. Phương pháp này sau đó lan sang châu Âu và trở thành thức uống mùa hè phổ biến.

Cold brew có nguồn gốc từ Nhật Bản thế kỷ 17, nơi các nhà sư dùng phương pháp “Kyoto-style” để ủ cà phê trong nước lạnh nhiều giờ. Tuy nhiên, cold brew chỉ thực sự phổ biến toàn cầu từ những năm 2010 khi Starbucks và các chuỗi cà phê lớn đưa vào menu.

Tại Việt Nam, iced coffee (cà phê đá) đã là thức uống quen thuộc từ thập niên 1990, trong khi cold brew mới xuất hiện khoảng 2015-2016 và nhanh chóng trở thành xu hướng trong giới yêu cà phê đặc sản.

So sánh hương vị Cold Brew và Iced Coffee

Hương vị tổng thể

Nhờ quá trình ủ hoàn toàn bằng nước lạnh trong thời gian dài, Cold Brew cho ra hương vị tròn đầy và đa tầng hơn so với Iced Coffee. Các hợp chất tạo hương trong cà phê không bị tác động bởi nhiệt độ cao, nên khi thưởng thức có thể cảm nhận rõ những nốt hương tự nhiên như mật ong, trái cây chín, hạnh nhân hay chocolate. Đặc biệt, Cold Brew gần như không gắt đắng, hậu vị êm và dễ uống, phù hợp với nhiều đối tượng, nhất là những người ưa vị cà phê nhẹ nhàng, thanh thoát.

Xem thêm: 8 lợi ích khi uống Cold Brew mà bạn nên biết

Ngược lại, cà phê đá được pha bằng nước nóng trước khi làm lạnh, nên quá trình chiết xuất diễn ra nhanh và mạnh hơn. Nhiệt độ cao có thể làm suy giảm hoặc biến đổi một số hợp chất tạo hương tinh tế trong hạt cà phê, đặc biệt là nhóm hương hoa và trái cây. Vì vậy, hương vị của Iced Coffee thường nghiêng về các nốt rang rõ rệt như hạt dẻ, bánh mì nướng, caramel hoặc mật ong, tạo cảm giác đậm và quen thuộc hơn với khẩu vị truyền thống.

Tham khảo: Cách làm cà phê Cold Brew tại nhà.

So sánh hàm lượng caffeine và cảm giác tỉnh táo

Khi nói đến Cold Brew và Iced Coffee, nhiều người thường thắc mắc loại nào mạnh hơn. Trên thực tế, cảm giác tỉnh táo mà hai loại cà phê này mang lại khá khác nhau, ngay cả khi hàm lượng caffeine có thể tương đương.

Cold Brew thường cho cảm giác tỉnh táo đến chậm nhưng kéo dài. Khi uống, cơ thể không bị “đập mạnh” ngay lập tức, thay vào đó là cảm giác tỉnh táo tăng dần và ổn định hơn. Điều này khiến Cold Brew phù hợp với những người uống cà phê trong thời gian dài, làm việc buổi chiều hoặc không muốn cảm giác bồn chồn. Trong 473ml cà phê Cold Brew thường chứa khoảng 170 – 200 mg caffeine.

Iced Coffee lại tạo cảm giác tỉnh nhanh và rõ rệt. Chỉ sau vài ngụm, người uống có thể cảm nhận được tác động của caffeine khá sớm. Cảm giác tỉnh táo này mạnh nhưng thường không kéo dài quá lâu, phù hợp để uống vào buổi sáng hoặc khi cần sự tập trung tức thì. Iced Coffee thường chứa khoảng 140 – 160 mg caffeine

Nhìn chung, sự khác biệt không chỉ nằm ở lượng caffeine, mà ở cách cơ thể cảm nhận và phản ứng khi uống hai loại cà phê này.

Tham khảo: Nitro Cold Brew là gì?

So sánh về độ axit của Cold Brew và Iced Coffee

Cà phê Cold Brew thường được đánh giá là có nồng độ axit thấp hơn so với cà phê đá. Nguyên nhân đến từ quá trình chiết xuất ở nhiệt độ thấp, trong đó các axit hữu cơ như formic, lactic hay acetic có xu hướng hòa tan ít hơn so với khi tiếp xúc với nước nóng. Khi pha cà phê đá theo phương pháp chiết xuất nóng, nhiệt độ cao làm tốc độ hòa tan các hợp chất axit tăng lên, từ đó khiến ly cà phê thành phẩm có cảm giác chua rõ rệt hơn so với Cold Brew.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng độ axit của cà phê không chỉ phụ thuộc vào phương pháp pha chế. Chúng còn chịu ảnh hưởng lớn từ nhiều yếu tố khác như giống cà phê, mức độ chín của quả, vùng trồng, cũng như phương pháp và cấp độ rang. Vì vậy, khi so sánh tính axit giữa Cold Brew và Iced Coffee, các nhận định chỉ mang tính tương đối và có thể thay đổi tùy theo từng loại cà phê cụ thể.

Bảng so sánh nhanh Cold Brew và Iced Coffee

Bảng so sánh dưới đây giúp bạn nhìn rõ sự khác nhau giữa Cold Brew và Iced Coffee chỉ trong vài giây:

Tiêu chí	Cold Brew	Iced Coffee
Phương pháp	Ngâm ủ bằng nước lạnh trong thời gian dài (12 – 24h)	Pha bằng nước nóng, sau đó thêm đá
Hương vị	Nhẹ nhàng, ít chua, dễ uống	Đậm đà và đắng hơn
Độ axit	Ít axit	Nhiều axit hơn
Caffeine	Thường cao hơn	Ít hơn (tuỳ cách pha)
Tiện lợi	Cần chuẩn bị trước nhiều giờ	Có thể pha và dùng ngay

 

5 điểm khác biệt chính giữa Cold Brew và Iced Coffee

Phương pháp pha chế

Cold brew là phương pháp “cold extraction” (chiết xuất lạnh) hoàn toàn không qua nhiệt. Cà phê xay thô được ngâm trong nước lạnh hoặc nhiệt độ phòng, để trong tủ lạnh hoặc ngoài counter từ 12 – 24 giờ. Quá trình này chiết xuất chậm, chỉ lấy các hợp chất hòa tan trong nước lạnh, bỏ qua axit và chất đắng.

Iced coffee là phương pháp “hot extraction” (chiết xuất nóng) truyền thống. Cà phê được pha bằng nước nóng 93 – 96⁰C qua pour over (V60, Kalita), espresso machine, hoặc phin Việt Nam, sau đó rót trực tiếp lên đá viên. Nhiệt độ cao chiết xuất toàn bộ hợp chất: axit, đường, caffeine, chất thơm.

Thời gian chuẩn bị

Cold brew đòi hỏi sự kiên nhẫn: bạn phải chuẩn bị trước 12-24 giờ. Tuy nhiên, một khi đã có concentrate, bạn có thể pha uống trong 5-7 ngày mà không cần làm lại.

Iced coffee nhanh gọn: chỉ 3-5 phút từ lúc xay cà phê đến khi thưởng thức. Phù hợp khi bạn muốn uống ngay lập tức hoặc phục vụ khách bất ngờ.

Hương vị và độ axit

Cold brew có vị mịn (smooth), ngọt tự nhiên, notes chocolate, hạt rang, caramel. Độ axit thấp hơn 67% so với iced coffee do nhiệt độ thấp không chiết xuất axit chlorogenic, axit citric, axit malic. Đây là lựa chọn lý tưởng cho người đau dạ dày hoặc nhạy cảm với axit.

Iced coffee giữ nguyên hương vị của cà phê nóng: sáng (bright), axit rõ, hương trái cây (cam, chanh, berry), hoa (nhài, hoa hồng). Nếu bạn thích trải nghiệm cà phê đặc sản, iced coffee là lựa chọn tốt hơn.

Hàm lượng caffeine

Nhiều người nghĩ cold brew có caffeine cao hơn vì vị đậm. Thực tế:

• Cold brew concentrate (tỷ lệ 1:4-1:8) có caffeine rất cao: 200 – 250mg / 100ml

• Cold brew pha loãng (1:1 với nước/đá): ~205mg/16oz (473ml)

• Iced coffee: ~185mg / 16oz (473ml), tương đương cà phê nóng

Như vậy, cold brew chỉ cao hơn 10 – 15% khi pha loãng, không quá chênh lệch. Tuy nhiên, nếu bạn tự pha concentrate tại nhà với tỷ lệ cao, caffeine có thể gấp đôi iced coffee.

Giá thành

Cold brew đắt hơn 20 – 30% so với iced coffee tại các quán vì:

• Thời gian ủ lâu, chiếm thiết bị

• Hao hụt cà phê cao (tỷ lệ 1:8 so với 1:15 – 1:16 của iced coffee)

• Cần bình chuyên dụng, giấy lọc riêng

• Tuổi thọ cao (5 – 7 ngày) nhưng rủi ro hỏng nếu bảo quản không đúng

Iced coffee rẻ hơn, pha nhanh, dùng thiết bị có sẵn (pour over, espresso machine, phin). Tuy nhiên, phải pha mỗi lần uống, không để qua ngày.

Hướng dẫn pha Cold Brew tại nhà (từng bước)

Nguyên liệu và dụng cụ

• 100g cà phê xay thô (như muối biển, độ xay French press)
• 800ml nước lọc lạnh (nước tinh khiết, không clo)
• Bình thủy tinh có nắp (1 – 1.5 lít, sạch, khô)
• Giấy lọc / vải lọc (giấy lọc cà phê, vải cotton sạch, hoặc cheesecloth)

Các bước thực hiện

Bước 1: Xay cà phê

Xay cà phê ở độ thô French press (hạt như muối biển). Nếu xay quá mịn, cold brew sẽ đắng và khó lọc. Nếu xay quá thô, chiết xuất không đủ, vị nhạt.

Bước 2: Cho cà phê vào bình

Cho 100g cà phê xay vào bình thủy tinh. Nếu không có cân, dùng 10 – 12 muỗng canh (tablespoon).

Bước 3: Rót nước lạnh

Rót từ từ 800ml nước lạnh vào bình, đảm bảo nước ngập hoàn toàn cà phê. Dùng muỗng khuấy nhẹ 5 – 7 vòng để tất cả cà phê thấm nước.

Bước 4: Ủ lạnh

Đậy nắp bình, để vào tủ lạnh (ngăn mát, 4 – 6⁰C) từ 12 – 24 giờ. Thời gian ủ ảnh hưởng trực tiếp đến hương vị:

• 12 giờ: vị nhẹ, thanh, ít body

• 16 giờ: cân bằng, ngọt, mịn (khuyến nghị)

• 24 giờ: đậm, đắng nhẹ, body đầy

Bước 5: Lọc và bảo quản

Sau khi ủ xong, lọc cold brew qua giấy lọc hoặc vải vào bình sạch. Bỏ bã cà phê. Concentrate có thể bảo quản trong tủ lạnh 5 – 7 ngày.

Bước 6: Pha và thưởng thức

Pha loãng concentrate theo tỷ lệ:

• 1:1 với nước lọc + đá: uống đen, giữ nguyên vị
• 1:1 với sữa tươi / sữa hạt: cold brew sữa, béo ngậy
• 1:0.5 với nước + đá: đậm hơn, cho người thích strong

Lưu ý quan trọng

• Tỷ lệ vàng: 1:8 cho concentrate, 1:15 uống trực tiếp
• Loại hạt: Arabica rang medium – dark, notes chocolate, hạt, caramel. Tránh light roast Ethiopia quá axit
• Nước: dùng nước lọc, không dùng nước máy có clo
• Bảo quản: luôn để tủ lạnh, đậy kín. Nếu có mùi lạ, đổ bỏ
• Vệ sinh bình: rửa bình bằng nước nóng + xà phòng sau mỗi lần dùng để tránh mốc

Xem thêm: Mức độ rang cà phê

Hướng dẫn pha Iced Coffee kiểu Nhật (Japanese iced coffee)

Nguyên liệu và dụng cụ

• 20g cà phê xay mịn vừa (độ xay pour over, mịn hơn cold brew 2 nấc)
• 200ml nước nóng (93-96⁰C, đun sôi rồi để nguội 30 giây)
• 120ml đá viên (đá viên nhỏ, tan chậm)
• Bình pour over (V60 size 01 – 02, Kalita Wave, hoặc phin Việt Nam)
• Giấy lọc (giấy lọc V60 hoặc giấy lọc phin)
• Bình (300 – 400ml, để hứng cà phê)

Các bước thực hiện

Bước 1: Chuẩn bị đá

Cho 120ml đá viên vào bình/below. Đá nên làm từ nước lọc, không dùng đá mua sẵn có mùi lạ.

Bước 2: Xay và cho cà phê vào filter

Xay 20g cà phê ở độ mịn pour over (như đường cát). Cho vào filter, lắc nhẹ để làm phẳng bề mặt.

Bước 3: Bloom (ướp cà phê)

Rót từ từ 40ml nước nóng lên cà phê, đảm bảo ướt đều. Đợi 45 giây để cà phê nở (bloom), giải phóng CO2.

Bước 4: Rót nước còn lại

Rót 160ml nước nóng còn lại theo chuyển động xoắn ốc từ trong ra ngoài, thời gian 2:30-3:00 phút. Tổng thời gian từ lúc bloom đến khi chảy hết: 3:00 – 3:30 phút.

Bước 5: Hoàn thành

Cà phê chảy trực tiếp lên đá, tan ngay lập tức. Khuấy nhẹ 2 – 3 vòng, rót ra ly, thưởng thức ngay. Không để quá 15 phút vì đá tan làm loãng, mất vị.

Lưu ý quan trọng

• Độ xay: mịn hơn pour over thường 1 nấc để bù đá tan
• Tỷ lệ: 1:10 (cà phê:nước nóng), đá chiếm 35 – 40% tổng thể tích
• Nhiệt độ nước: 93 – 96⁰C, không dùng nước sôi 100⁰C gây đắng
• Thời gian: tổng 3:00 – 3:30 phút, không nhanh hơn 2:45 hoặc chậm hơn 4:00
• Uống ngay: iced coffee không để qua ngày, mất hương và oxy hóa

3 công thức Cold Brew biến tấu cho mùa hè

Cold Brew Tonic (5 phút)

Nguyên liệu:

• 60ml cold brew concentrate
• 120ml tonic water (Fever – Tree, Schweppes)
• 1 lát chanh vàng
• Đá viên

Cách làm:

• Cho đá vào ly cao
• Rót tonic water vào 2/3 ly
• Rót từ từ cold brew lên trên (tạo layer đẹp)
• Bỏ lát chanh vàng, khuấy nhẹ

Hương vị: chắt nhẹ từ tonic, đắng hậu, cam chanh, cực kỳ giải khát.

Cold Brew Cam Sả (10 phút)

Nguyên liệu:

• 100ml cold brew concentrate
• 100ml nước lọc
• 20ml nước cốt sả
• 50ml nước cam
• 20ml nước đường hoặc mật ong
• Đá viên

Cách làm:

• Đun 50ml nước với sả 5 phút, để nguội
• Pha cold brew concentrate với nước sả, nước cam, mật ong
• Khuấy đều, nếm lại (thiếu ngọt thì thêm mật ong)
• Cho đá vào ly, rót hỗn hợp vào
• Trang trí bằng cây sả, lát cam

Hương vị: thơm sả, chua cam, ngọt dịu, rất Việt Nam.

Cold Brew Sữa Dừa (3 phút)

Nguyên liệu:

• 60ml cold brew concentrate
• 120ml sữa dừa (Aroy-D, Coco Rico)
• 10ml syrup đường (hoặc mật ong)
• Đá viên

Cách làm:

• Cho đá vào ly
• Rót sữa dừa vào 2/3 ly
• Rót từ từ cold brew lên trên
• Thêm syrup đường, khuấy nhẹ
• Rắc chút bột quế lên trên (tuỳ sở thích)

Hương vị: béo ngậy, thơm dừa, ngọt hậu, như cold brew latte phiên bản nhiệt đới.

Nên chọn Cold Brew hay Iced Coffee?

Cold Brew và Iced Coffee đại diện cho hai trải nghiệm cà phê khác nhau. Cold Brew là lựa chọn hợp lý nếu bạn ưu tiên sự dịu nhẹ, ít đắng, ít chua và muốn cảm nhận rõ các nốt hương tự nhiên của hạt cà phê. Loại cà phê này phù hợp để uống chậm, giải khát trong ngày nóng, hoặc dành cho những ai không quen với vị cà phê mạnh.

Ngược lại, Iced Coffee sẽ phù hợp hơn với người yêu thích vị cà phê đậm, rõ nét và quen với phong cách cà phê đá truyền thống. Phương pháp chiết xuất nóng mang lại cảm giác quen miệng, giúp tỉnh táo nhanh và phù hợp cho thói quen uống cà phê hằng ngày.

Tóm lại, việc lựa chọn Cold Brew hay Iced Coffee phụ thuộc vào khẩu vị, thời điểm và mục đích sử dụng. Nếu muốn trải nghiệm hương vị nhẹ nhàng, hiện đại, hãy chọn Cold Brew. Nếu cần một ly cà phê mạnh, quen thuộc và nhanh gọn, Iced Coffee vẫn là lựa chọn khó thay thế.

Lời kết

Cold Brew và Iced Coffee mang đến hai trải nghiệm cà phê lạnh khác nhau. Một bên nhẹ nhàng, êm dịu và thiên về hương vị, một bên đậm đà, quen thuộc và mạnh mẽ. Việc lựa chọn loại cà phê nào phụ thuộc vào khẩu vị, thói quen và thời điểm thưởng thức. Hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp bạn dễ dàng chọn được ly cà phê phù hợp nhất cho mình.

Nếu bạn mới bắt đầu, hãy thử cả hai phương pháp với cùng một loại hạt để cảm nhận khác biệt. Nhiều người kết hợp: cold brew cho ngày làm việc bận rộn (pha sẵn cả tuần), iced coffee cho cuối tuần khi có thời gian thưởng thức.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Cold Brew có phải lúc nào cũng ít đắng hơn Iced Coffee không?

Phần lớn là đúng. Do được chiết xuất bằng nước lạnh, Cold Brew hạn chế hòa tan các hợp chất gây đắng. Tuy nhiên, mức độ đắng vẫn có thể thay đổi tùy vào loại hạt, mức rang và thời gian ủ.

2. Tại sao Cold Brew có ít axit hơn?

Nhiệt độ thấp (dưới 25⁰C) không chiết xuất được axit chlorogenic, axit citric, axit malic – các hợp chất axit chỉ hòa tan trong nước nóng 90⁰C+. Nghiên cứu của UC Davis cho thấy cold brew có độ axit thấp hơn 67% so với cà phê nóng.

3. Cold brew có nhiều caffeine hơn không?

Thường cao hơn 10-15% do tỷ lệ concentrate cao (1:8). Tuy nhiên, khi pha loãng 1:1 với nước / đá, caffeine tương đương iced coffee (~205mg vs ~185mg / 16oz). Nếu bạn pha concentrate 1:4 và uống nguyên chất, caffeine có thể gấp đôi.

4. Cold Brew có thể bảo quản được bao lâu?

Cold Brew sau khi lọc kỹ và bảo quản lạnh có thể dùng trong khoảng 3–5 ngày mà vẫn giữ được hương vị ổn định. Đây cũng là lý do Cold Brew thường được pha sẵn với số lượng lớn.

5. Nên chọn Cold Brew hay Iced Coffee cho quán cà phê?

Nếu hướng đến khách trẻ, thích trải nghiệm mới và đồ uống nhẹ nhàng, Cold Brew là lựa chọn tốt. Với nhóm khách quen gu truyền thống, Iced Coffee vẫn là món nền tảng không thể thiếu. Nhiều quán hiện nay kết hợp cả hai để đáp ứng đa dạng nhu cầu.

6. Nên ủ Cold brew trong bao lâu?

12 – 24 giờ cho vị cân bằng (khuyến nghị). Dưới 12 giờ: vị nhạt, thiếu body. Trên 24 giờ: đắng, chất, over-extraction. Nếu để tủ lạnh (4-6⁰C), có thể ủ 18-20 giờ mà không bị đắng.